ಮಂಗಳೂರು: ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತ ಸಂಭ್ರಮದ ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ; ಮನೆ-ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆಗಟ್ಟಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ‘ಅಷ್ಟಮಿ ಎಲೆ ಊಟ’!

ಮಂಗಳೂರು: ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ ಎಂದರೆ ಬರೀ ಪೂಜೆ-ಪುನಸ್ಕಾರಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಬ್ಬ. ಅಷ್ಟಮಿಯ ಮರುದಿನ ಅಥವಾ ಪಾರಣೆಯ ದಿನದಂದು ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರತಿ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ‘ಅಷ್ಟಮಿ ಊಟ’ (ವಿಶೇಷ ಎಲೆ ಊಟ) ಇಲ್ಲಿನ ಅಪರೂಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬಾಳೆ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬಡಿಸುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಅಡುಗೆಗಳು, ಕಡಬು ಹಾಗೂ ಪಾಯಸಗಳು ಈ ಹಬ್ಬದ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ.

‘ಅಷ್ಟಮಿ ಊಟ’ ಯಾಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ?

ಉಪವಾಸದ ನಂತರದ ‘ಊಟ’:

ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯ ದಿನದಂದು ಭಕ್ತರು ಇಡೀ ದಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಪವಾಸ (ವ್ರತ) ನೆರವೇರಿಸಿ, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ ನೀಡಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ವ್ರತವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿ ಸೇವಿಸುವ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಆಹಾರವೇ ಈ ಅಷ್ಟಮಿ ಊಟ.

ಕೃಷ್ಣನ ನೆಚ್ಚಿನ ಖಾದ್ಯಗಳ ಸಮರ್ಪಣೆ:

ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನು ನಂದಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆ, ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಅವಲಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಭಗವಂತನಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆತನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಕುಟುಂಬದವರೆಲ್ಲರೂ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಋತುಮಾನದ ತರಕಾರಿಗಳ ಬಳಕೆ:

ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣ/ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ತರಕಾರಿಗಳಾದ ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಅಡುಗೆಗಳು, ಕೆಸುವಿನ ಎಲೆ (ಪತ್ರೊಡೆ), ಬಾಲೆಯ ದಿಂಡು, ಮುಳ್ಳು ಸೌತೆ ಮತ್ತು ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಸೊಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ.

ಅಷ್ಟಮಿ ಊಟ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ

ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯೋತ್ತರ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಂಗದೇಶದ ರಾಜನ ಮಗನೊಬ್ಬ ದುಷ್ಟರ ಸಹವಾಸದಿಂದ ಅಧರ್ಮದ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದು, ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆತನ ಮರಣಾನಂತರ ಘೋರ ನರಕಯಾತನೆ ಅನುಭವಿಸಿ, ಬಳಿಕ ಹಸಿವು-ದಾವಾನಲಗಳಿಂದ ಬಳಲುವ ಪಿಶಾಚಿ (ಪ್ರೇತ) ಜನ್ಮವನ್ನು ತಾಳಿದನು. ಹೀಗೆ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಮುನಿಗಳು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ ವ್ರತ, ಕೃಷ್ಣನ ನಾಮಸಂಕೀರ್ತನೆ ಹಾಗೂ ನೈವೇದ್ಯದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ-ನೋಡಿದನು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಆತನ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳು ಕ್ಷಯಿಸಿ, ಪಿಶಾಚಿ ದೇಹದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆದು ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನವೇರಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಸೇರಿದನು. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ ವ್ರತ ಆಚರಿಸಿ, ಭಗವಂತನಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಿ ಉಣ್ಣುವ ‘ಅಷ್ಟಮಿ ಊಟ’ವು ಅನಂತ ಜನ್ಮಗಳ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಕಲ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಬಲವಾಯಿತು.

ಕರಾವಳಿ ಅಷ್ಟಮಿ ಊಟದ ವಿಶೇಷ ಖಾದ್ಯ:

ಹಲಸಿನ ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಕಡಬು ಇದನ್ನು ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಖೋಟ್ಟೋ/ಗುಂಡ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟಮಿ ಊಟ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಊಟದಲ್ಲಿ ತೊಂಡೆಕಾಯಿ ಹಾಗೂ ಕಡಲೆ ಪಲ್ಯ, ಬಟಾಟೆ ಬಟಾಣಿ ಗಸಿ, ಬೆಂಡೆಕಾಯಿ, ಅಮಟೆಕಾಯಿ ಸಂಬಾರು ಹೀಗೆ ಹಲವು ರೀತಿ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಸುವಿನ ಎಲೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸುವ ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಿಂಡಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಎಲೆ-ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ದೇವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಕುಟುಂಬದವರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕುಳಿತು ಉಣ್ಣುವ ಈ ‘ಅಷ್ಟಮಿ ಊಟ’ ಕರಾವಳಿಯ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅನನ್ಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.